Vải tweed, tuytsi và dạ là gì? Các loại và ứng dụng thực tế

Khi những cơn gió lạnh đầu mùa ùa về, tủ đồ thời trang thu đông bắt đầu lên ngôi với những chất liệu mang lại sự ấm áp nhưng vẫn đảm bảo phom dáng sành điệu. Trong đó, Tweed, Tuytsi (Tuýt si) và Dạ là ba cái tên kinh điển, thường xuyên xuất hiện trên các sàn diễn thời trang danh giá lẫn trang phục dạo phố thường ngày.

Mặc dù đều là những chất liệu giữ ấm tốt, có bề mặt khá đặc trưng và hay bị người dùng nhầm lẫn với nhau, nhưng thực chất mỗi loại vải lại sở hữu cấu trúc dệt, nguồn gốc và ứng dụng hoàn toàn riêng biệt. Việc hiểu rõ bản chất của từng loại sẽ giúp bạn tự tin hơn trong việc chọn lựa và mix&match trang phục.

Bài viết này sẽ “giải phẫu” chi tiết để bạn dễ dàng phân biệt vải tweed, tuytsi và vải dạ, từ đó định hình đúng phong cách cá nhân của mình.

Vải Tweed là gì? Biểu tượng của sự sang trọng cổ điển

Vải Tweed có nguồn gốc từ Scotland, được dệt từ những sợi len nguyên chất có độ thô sần đặc trưng. Đặc điểm dễ nhận biết nhất của Tweed chính là cấu trúc dệt đan chéo hoặc dệt xương cá lỏng lẻo, tạo nên một bề mặt thô ráp, vân nổi rõ rệt và thường có sự pha trộn của nhiều sợi màu khác nhau trên cùng một thớ vải.

Nhờ “bà đầm thép” Coco Chanel, Tweed từ một loại vải thô giữ ấm của dân lao động đã vươn lên thành biểu tượng của sự thanh lịch, quý phái. Vải Tweed rất ấm, lên phom cứng cáp nhưng cần cẩn thận khi sử dụng vì cấu trúc dệt lỏng dễ bị móc sợi nếu vướng vào vật nhọn.

Nếu bạn từng sờ qua vải nhung thì sẽ thấy rõ sự khác biệt: nhung mềm mượt và có ánh xước theo chiều lông, còn tweed thì gai tay, khô ráo và nổi hạt. Đây cũng là lý do tweed hợp áo khoác dáng lửng hơn là các thiết kế ôm sát.

Vải Tuytsi (Tuýt si) là gì? Đứng form và thanh lịch

Tuytsi (Twill/Suiting fabric) thực chất là tên gọi chỉ một kiểu dệt chéo (twill weave), trong đó các sợi dọc và sợi ngang đan lồng lên nhau tạo thành những đường gân chéo nổi rõ trên bề mặt vải. Vải tuytsi thường được dệt từ các sợi tổng hợp pha len hoặc cotton, tạo nên bề mặt nhẵn nhụi, đanh mịn và tinh tế hơn rất nhiều so với Tweed.

Điểm mạnh của tuytsi là độ co giãn nhẹ, khả năng chống nhăn xuất sắc và độ đứng phom hoàn hảo. Chính vì vậy, nó là “chân ái” của dòng trang phục menswear, veston công sở và các loại quần âu thanh lịch.

Kiểu dệt chéo này không xa lạ với thị trường Việt Nam. Nếu bạn đã quen với vải kaki dùng may quần âu và đồng phục, thì tuytsi chính là “người anh em” cao cấp hơn của nó: cùng nguyên lý dệt chéo, nhưng sợi mảnh hơn, bề mặt đanh mịn hơn và pha len để giữ ấm tốt hơn.

Vải Dạ là gì? Giữ ấm hoàn hảo cho mùa đông

Vải dạ (Wool felt/Melton) khác biệt hoàn toàn về cấu trúc so với hai loại trên. Dạ không được dệt theo cách truyền thống mà được tạo ra bằng phương pháp ép chặt các sợi len (hoặc sợi lông động vật) lại với nhau trong môi trường nhiệt độ và độ ẩm cao. Quá trình này tạo ra một mặt vải liền khối, dày dặn, không lộ rõ các đường vân dệt và bề mặt thường được cào bông nhẹ tạo lớp tuyết mềm mịn.

Vải dạ vô cùng ấm, cản gió cực tốt và không bị tưa mép khi cắt. Tuy nhiên, nó khá nặng, ít co giãn và dễ bị bám bụi hay bám lông động vật trong quá trình sử dụng.

Cách phân biệt nhanh Tweed, Tuytsi và Dạ

Để không bị bối rối khi chọn vải, bạn chỉ cần ghi nhớ 3 điểm nhận diện cơ bản bằng mắt thường và xúc giác:

• Về bề mặt: Tweed thô sần, dệt lỏng, thấy rõ từng gân sợi to và đan xen nhiều màu. Tuytsi nhẵn mịn, cấu trúc dệt chéo nhỏ, sắc nét. Dạ thì lì, dày dặn, bề mặt như có một lớp nỉ mịn bao phủ và hoàn toàn không thấy đường dệt sợi.
• Về độ đứng phom: Tuytsi đứng phom và sắc nét nhất (hợp may suit). Dạ dày và cứng cáp mang form dáng áo khoác măng tô lớn. Tweed cứng nhưng cấu trúc xốp hơn, hợp may áo khoác ngắn lửng.
• Về độ ấm: Dạ giữ ấm và cản gió vô địch nhờ kết cấu ép chặt. Tweed ấm nhưng có lỗ hở nhỏ do dệt lỏng. Tuytsi thoáng nhất, hợp thời tiết se lạnh hoặc môi trường văn phòng.

Một mẹo thực tế khi ra chợ vải: hãy soi vải dưới ánh sáng. Nhóm vải mùa hè như cotton lạnh hay vải thun sẽ hơi xuyên sáng và mềm rũ trong lòng bàn tay. Ngược lại, tweed, tuytsi và dạ đều cản sáng gần như hoàn toàn, cầm lên thấy nặng tay và giữ nếp khi bạn thả xuống.

Ứng dụng trong thời trang: Nên chọn loại nào?

Tùy vào phong cách và hoàn cảnh, bạn có thể lựa chọn chất liệu phù hợp:

• Chọn Tweed khi: Bạn muốn phong cách quý cô sang chảnh, tiểu thư (áo khoác dáng lửng kiểu Chanel, chân váy chữ A, set đồ bộ).
• Chọn Tuytsi khi: Bạn cần sự chỉn chu, chuyên nghiệp và sắc sảo (áo vest công sở, quần âu, blazer phom đứng).
• Chọn Dạ khi: Bạn cần một chiếc áo giáp chống rét thực thụ cho mùa đông buốt giá (áo măng tô dài, áo khoác dạ dáng suông, mũ nồi).

Riêng phần lót bên trong, thợ may thường không dùng chính ba loại vải này mà chọn chất liệu trơn mượt để áo dễ xỏ tay. Lụa, satin hoặc vải gấm mỏng là những lựa chọn hay gặp, vừa tăng cảm giác cao cấp vừa hạn chế tình trạng tweed cọ vào da gây ngứa.

Lưu ý khi giặt và bảo quản các chất liệu len, dạ

Cả 3 loại chất liệu này đều thuộc dòng “khó tính” trong việc bảo quản. Tuyệt đối không giặt máy với chế độ vắt mạnh vì sẽ làm hỏng cấu trúc dệt (với Tweed), làm nhăn nhúm mất phom (với Tuytsi) và làm xù lông, co rút (với Dạ).

Giải pháp tốt nhất là giặt khô ngoài tiệm. Nếu tự xử lý tại nhà, hãy giặt tay bằng nước lạnh và nước giặt len chuyên dụng, không vặn xoắn và phơi trên mặt phẳng để giữ nguyên phom dáng.

Câu hỏi thường gặp